Een schoolbrede leesaanpak
Achtergrond
Op school – maar ook daarbuiten - wordt een groot beroep gedaan op de vaardigheid in begrijpend lezen van leerlingen. Desondanks zien we dat niet alle leerlingen deze vaardigheid goed beheersen. Dit belemmert hen bij het onder de knie krijgen van de leerstof bij de (zaak)vakken en heeft zo invloed op de schoolsuccessen van deze leerlingen. Voor alle leerlingen, maar voor deze leerlingen in het bijzonder, is het van belang dat ze een goede begeleiding krijgen bij hun leesaanpak. Niet alleen vanuit het vak Nederlands, maar ook vanuit de andere vakken. Het is dan ook zaak dat er in het docententeam sprake is van een gedeelde visie op de didactiek van begrijpend lezen. Hieronder wordt een mogelijk scenario geschetst om te komen tot een schoolbrede leesaanpak.
Fase 1: Het opstellen leesaanpak Afvaardiging sectie Nederlands
De eerste stap ligt bij een afvaardiging van de sectie Nederlands, de sectie die van oudsher de meeste ervaring heeft met de didactiek in begrijpend lezen. Zij ontwikkelen met ondersteuning van een Etoc-medewerker een voorstel voor een schoolbrede leesaanpak. Deze leesaanpak sluit aan bij wat de leerlingen bij het vak Nederlands leren en bij de lesmethode Nederlands, maar ook bij wat er van hen vanuit de zaakvakken verwacht wordt. Uiteindelijk komt men samen tot een A4 waarin in leerlingentaal beschreven staat hoe leerlingen en docenten op deze school met teksten en met moeilijke woorden omgaan.
Fase 2: Implementatie van leesaanpak in de sectie Sectie Nederlands
Vervolgens wordt de ontwikkelde leesaanpak in de sectie geïntroduceerd. Dit gebeurt in een werkbijeenkomst van de sectie, die verzorgd wordt door de afvaardiging die betrokken was bij fase 1. Zij geven informatie over de achtergronden van de leesaanpak en de gekozen opzet. Desgewenst kan er in deze bijeenkomst ook een korte training gegeven worden door een Etoc-medewerker waarin recente onderzoeksinzichten over de didactiek van begrijpend lezen gepresenteerd worden. De bijeenkomst wordt afgesloten door het gezamenlijk maken van afspraken over de inzet van de leesaanpak bij het vak Nederlands.
Nadat de leesaanpak enkele weken uitgeprobeerd is bij de sectie Nederlands, wordt een terugkommiddag georganiseerd. Hierin worden de ervaringen met de leesaanpak geëvalueerd. Indien mogelijk worden er in de testfase ook lesbezoeken bij elkaar afgelegd en vragenlijsten bij leerlingen afgenomen, die kunnen dienen als input voor de evaluatie. Op grond van de evaluaties wordt de leesaanpak zo nodig bijgesteld. Vervolgens worden afspraken gemaakt over de schoolbrede implementatie van de leesaanpak.
Fase 3: Implementatie van leesaanpak in de vakgroepen Schoolbreed
Nu de docenten Nederlands bekend zijn met de leesaanpak en de leerlingen ermee hebben leren werken tijdens de lessen Nederlands, zal de leesaanpak daadwerkelijk omgezet worden in een schoolbrede leesaanpak. De docenten van de overige vakken maken tijdens een studiemiddag kennis met de leesaanpak. Deze studiemiddag begint met een plenaire lezing door een Etoc-medewerker over lezen bij zaakvakken. Tijdens een plenaire lezing wordt ingegaan op de vraag hoe je als vakdocent met teksten om kunt gaan in je les.
Vervolgens zullen de docenten uiteen gaan in drie parallelle workshops: een workshop voor taaldocenten, een workshop voor docenten uit de exacte vakken en een workshop voor docenten uit de gammavakken. In deze workshops, die worden verzorgd door de docenten Nederlands, wordt de leesaanpak geïntroduceerd aan de hand van teksten uit de lesmethodes die op school gebruikt worden. Na deze bijeenkomst wordt de leesaanpak ook daadwerkelijk bij alle vakken gebruikt. Om het gebruik te stimuleren kan er bijvoorbeeld voor gekozen worden om in alle lokalen posters op te hangen waarin de leesaanpak kort weergegeven wordt.
Fase 4: Evaluatie en bijstelling leesaanpak Afvaardiging sectie Nederlands
Na enige maanden of een schooljaar met de leesaanpak gewerkt te hebben, wordt de leesaanpak geëvalueerd. Dit kan op verschillende manieren gebeuren, bijvoorbeeld tijdens een regulier vergadermoment of door de afname van enquêtes onder docenten en leerkrachten. De resultaten worden besproken met de (afvaardiging van de) sectie Nederlands. Indien de evaluatie daartoe aanleiding geeft, wordt de leesaanpak bijgesteld. Hierna kan de leesaanpak een vaste plaats krijgen in het onderwijs.